در اقتصاد کشاورزی زمین، نیروی کار و منابع طبیعی و در اقتصاد صنعتی سرمایه، ماشین آلات و مدیریت عوامل مؤثر بر تولید و تعیین کننده استاندارد زندگی محسوب می شوند، ولی اقتصاد دانش محور نگاهی نو به علل رشد اقتصادی بلند مدت دارد. در اقتصاد دانش محور علم، فناوری، نوآوری و کارآفرینی عوامل موثر بر رشد اقتصادی قلمداد می شوند. از این رو، در نظریه‎ های جدید رشد اقتصادی دانش به عنوان نوعی متغیر برون زا  [در اقتصاد] به شمار نمی‎رود، بلکه بخش اصلی و کلیدی نظام اقتصادی محسوب می شود. دانش به عنوان اصلی‎ترین نوع سرمایه تلقی می شود و رشد اقتصادی ریشه در انباشت دانش دارد، زیرا انباشت دانش منشأ فناوری، نوآوری و کارآفرینی است. بر این اساس، نهادهای تولید و اشاعه دهندة دانش از جمله دانشگاه، نقش کلیدی در اقتصاد دانش محور ایفا می‎کنند. در این مقاله ضمن تعریف اقتصاد دانش محور و طبقه‎بندی دانش، چالشها و نقشهای دانشگاه در اقتصاد دانش محور نیز مورد بحث قرار می گیرد. در پایان مقاله نتیجه گیری می شود که به دلیل محوری بودن انباشت دانش در اقتصاد دانش محور و نقش کلیدی دانشگاه در تولید انواع دوگانه دانش؛ یعنی نرم افزار و مهارت افزار و تعامل این دو دانش با سخت افزار، باید تمامیت نهادی دانشگاه حفظ شود تا اقتصاد دانش محور بتواند به شکوفایی خود ادامه دهد. 

هدف مطالعه حاضر ارزیابی اثراقتصاد دانش محور بر ارزش افزوده بخش کشاورزی ایران طی سال های 1393-1368 بود. به منظور بررسی روابط بلندمدت بین ارزش افزوده بخش کشاورزی و متغیرهای شاخص ICT، شاخص R&D، شاخص ترویج و آموزش، سرمایه و نیروی کار از روش هم انباشتگی جوهانسن-جوسیلیوس و الگوی تصحیح خطای برداری(VECM) استفاده شد. نتایج حاصل از تخمین تابع بلندمدت مدل مبین تأثیر مثبت و معنی دار شاخص ICT، شاخص R&D، متغیرهای سرمایه و نیروی کار بر ارزش افزوده بخش کشاورزی بود. تأثیر شاخص ترویج و آموزش کشاورزی بر ارزش افزوده بخش کشاورزی مثبت اما فاقد ارزش آماری بود. علاوه بر این، نتایج حاصل از مدل تصحیح خطا نشان داد که حدود 53 درصد از انحرافات کوتاه مدت ارزش افزوده بخش کشاورزی از مقدار تعادلی بلندمدت آن طی یک دوره تعدیل می شود. از این رو، افزایش اعتبارات تحقیق و توسعه در بودجه بخش کشاورزی می تواند در رشد ارزش افزوده این بخش مؤثر باشد.

امروزه نیاز به تغییر پارادایم از اقتصاد مبتنی بر سرمایه به اقتصاد دانش محور برای رسیدن به توسعه پایدار لازم و ضروری است. کریدورهای علم و فناوری به عنوان یکی از زیرساخت های توسعه اقتصاد دانش محور با ایجاد انگیزش در صنایع برای حرکت به سمت فناوری های نوین و کسب و کارهای با ارزش افزوده، تلاش می نمایند محیطی جذاب برای سرمایه گذاران، بنگاه های اقتصادی، شرکت ها و موسسات دانش محور و شهروندان پدید آورند. این کریدورها در واقع مناطق ویژه ای شامل مولفه های مختلف از قبیل دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی، مراکز تحقیقاتی، پارک های علم و فناوری، صنایع گوناگون و شرکت های دانش بنیان می باشند و هدف اصلی آنها شکل دهی یک خوشه فناوری می باشد. علاوه بر این، خدمات با ارزش افزوده بالا در این کریدورها ارائه می شود و خروجی این مناطق تسهیل فرایند خلق نوآوری و تبدیل علم به ثروت خواهد بود. در این مقاله، ضمن بررسی مفهوم اقتصاد دانش محور، سوپر کریدور چند رسانه ای مالزی که در واقع خوشه ای از شرکت های فناوری اطلاعات و ارتباطات است و هدف اصلی آن ترغیب نوآوری و فراهم آوردن زمینه تولید و توسعه فناوری های جدید توسط شرکت ها می باشد، به عنوان یک تجربه موفق معرفی و دستاوردهای آن تشریح می گردد. همچنین قابلیت ایجاد منطقه ویژه علم و فناوری اصفهان به عنوان اولین تجربه در ایران بررسی و ظرفیت های اصفهان برای تغییر از یک منطقه صنعتی به یک منطقه دانش محور مورد بحث و بررسی قرار می گیرد.

ورود به عصر دانایی و سیر تغییر و تکامل ابعاد سازمانی، تغییرات زیادی بوجود آورده است. پیشرفت فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی و اهمیت یافتن دانش به عنوان یک عامل تعیین کننده در رقابت پذیری و بهره وری سازمانی، الزامات خاصی را برای سازمان ایجاب می کند. ادراکات سنتی بر عواملی تاکید دارند که در مواجهه سازمان با پیچیدگیها و الزامات محیطی جدید با چالشی اساسی روبرو می شوند. در چنین شرایطی، سازمانهای پیشرو برای موفقیت و بقا، اقدام به تغییراتی گسترده و بنیادین در ساختار و فرآیندهای خود می کنند و تلاش می کنند به سازمانهای دانش محور تبدیل شوند که بر این اساس مدیریت دانش وظیفه اصلی آنها محسوب خواهد شد.در این مقاله ضمن تشریح سیر تکامل ابعاد ساختاری، از سنتی یا سلسله مراتبی تا اقتصاد دانش محور، به بررسی این موضوع پرداخته می شود که آیا علی رغم ورود تدریجی سازمانها به اقتصاد دانایی محور و تاکید فزآینده آنان بر استفاده از کارکنان دانشی بعنوان یک مزیت رقابتی، تحول ساختاری مورد نیاز در آنها صورت پذیرفته است یا خیر؟ این تحول تا چه اندازه بوده و چگونه می توان آنرا اعتلا بخشید.

حرکت به سمت جامعه دانش و اقتصاد دانش محور نه تنها به عنوان یک نیاز اساسی برای کشورهای در حال توسعه مانند ایران به شمار می آید، بلکه اجتناب از حرکت به سمت چنین جامعه ای، کاهش قابل توجه توان رقابتی را موجب خواهد شد. با توجه به نیاز اقتصاد کشور برای حرکت از اقتصاد سنتی منابع محور به سمت اقتصاد دانش محور، توجه به تجربه کشورهای مختلف می تواند خطای انتخاب مسیرهای حرکتی را کاهش دهد. این مقاله با هدف شناخت تجربه ای از کشورهای در حال توسعه با تاکید بر کشورهای عربی در جهت حرکت به سمت جامعه دانش و اقتصاد دانش محور، چارچوب کلی حرکت جامعه ایران به سمت جامعه دانش و اقتصاد دانش محور را طراحی می کند. نتایج مقاله نشان می دهد توجه به ایجاد زیرساخت های ارتباطاتی و اطلاعاتی، گسترش دوره های آموزشی کوتاه مدت، تلاش برای تولید کالاها و خدمات دانش محور، تلاش برای بازتعریف تولید محصولات بر پایه دانش و در کنار آن ها ایجاد نهادهای اجتماعی، فرهنگی و سیاسی نقش اساسی در حرکت کشورهای عربی داشته است. چنین نگاهی به جامعه دانش و اقتصاد دانش محور می تواند تجربه خوبی برای ایران باشد.